Menu

อำนาจท้องถิ่นและการเลือกตั้ง

0 Comments


วันที่ 20 พฤจิกายน 2561 กลุ่มโกงกาง ร่วมกับเครือข่าย We Watch โครงการคนรุ่นใหม่กับการรณรงค์การมีส่วนร่วมในการเลือกตั้ง,สโมสรนิสิตคณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ และคณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ได้จัดงานเสนา  “อำนาจท้องถิ่นและการเลือกตั้ง” ผู้ร่วมเสวนา
1. ผศ.ดร. โอฬาร ถิ่นบางเตียว (ผู้เชี่ยวชาญด้านการเมืองการปกครองท้องถิ่น)
2. ปกรณ์ อารีกุล (โฆษกพรรคสามัญชน)
3. ภัทรวิทย์ สว่างศรี (สมาชิกกลุ่มโกงกาง)
ดำเนินรายการโดย คณิน ฉินเฉิดฉาย

 อำนาจท้องถิ่นมีผลต่อการเลือกตั้ง การเลือกของชาวบ้านไม่ได้โง่ตามที่คนในเมืองมอง แต่เป็นการเลือกผู้นำที่ตนรู้สึกพึ่งพิงได้ ภายใต้ความเหลือมล้ำ และความล้มเหลวของระบบราชการ

ผศ.ดร. โอฬาร ถิ่นบางเตียว มองว่าอำนาจท้องถิ่นมีผลต่อการเลือกตั้งมีผลต่อการเลือกตั้ง ไม่ว่าจะเป็นในระดับท้องถิ่นหรือระดับชาติ การสรุปว่าชาวบ้าน โง่ จน อยู่ภายใต้ระบบการซื้อสิทธิ์ขายเสียงนั้นไม่ถูกต้องทั้งหมด หรือการมองว่าเสียงชาวบ้านมีค่าน้อยกว่าคนในเมือง  ซึ่งมองว่าเป็นภาพลบ และเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยเป็นความเข้าใจผิด สืบเนื่องจากงานที่ตนเองศึกษาพบว่า ชาวบ้านมีระบบคิดทางการเมืองที่ซับซ้อนมากกว่า เป็นความฉลาดในการเลือกเพื่อให้ตัวเองอยู่รอดภายใต้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการเศรษฐกิจและการเมือง ระบบราชการที่ล้มเหลว จึงหันไปพึ่งพาระบบอำนาจในท้องถิ่นผ่านนักการเมืองในพื้นที่ ที่ตนรู้สึกปลอดภัยและเป็นที่พึ่งพิงได้

การเมืองในปัจจุบันเป็นภาพความทับซ้อนและคู่ขนานกันไป สิ่งแรกคือแนวคิดที่เชื่อว่าการเมืองเปลี่ยนไปไม่มีการยึดติดตัวบุคคลแล้ว คนไปดูที่นโยบายมากกว่า แต่ในทางกลับกัน ทำไมยังมีเหตุการณ์การดูด ส.ส ที่มีพลังทางการเมืองกับท้องถิ่น การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นการพิสูจน์ว่าการเมืองแบบเดิมที่ยึดติดตัวบุคคลเปลี่ยนไปแล้วจริงหรือไม่ ถ้าพรรคการเมืองใดที่ไม่มีกลุ่มอำนาจอิทธิพลท้องถิ่น ชนะถล่มทลาย แสดงว่าการเมืองไทยเปลี่ยนไปแล้วจริงๆ แต่ถ้าพรรคนั้นแพ้อย่างย่อยยับ แสดงว่าการเมืองไทยยังอยู่เหมือนเดิม คือ ยึดติดที่ตัวบุคคล หากเป็นอย่างหลังเราต้องกลับมาศึกษาความสัมพันธ์ในท้องถิ่นที่ซับซ้อนกันใหม่

การก้าวข้าวเรื่องการยึดติดตัวบุคคลต้องสร้างกระบวนการเรียนรู้แบบใหม่ แต่ไม่ใช่การปฎิเสธเลือกตั้ง 

อย่างไรก็ดีการเมืองเท่าที่เห็นยังมีความสัมพันธ์อำนาจท้องถิ่นกับจิตสำนึกวิธิคิดของชาวบ้านที่ยังฝากความหวังให้กับบุคคลเหล่านี้(ผู้มีอำนาจท้องถิ่น) ผ่านประชาธิปไตยตัวแทน ตอนนี้อาจจะมีนักวิชาการเสนอแนวคิดประชาธิปไตยทางตรงขึ้นมา แต่คำถามคือแล้วแนวคิดแบบนี้ที่คู่ขนานไปกับประชาธิปไตยตัวแทนคืออะไร

การก้าวผ่านตัวบุคคลคือ การเรียนรู้ ไม่ใช่การปฎิเสธการเลือกตั้ง การกลับมาเข้าใจการเมืองในเชิงพื้นที่ๆ ทีมีความสลับซับซ้อน ทำไมคนเหล่านี้ถึงเข้าสู่อำนาจได้ผ่านการเลือกตั้ง ทำอย่างไรให้ชาวบ้านเข้าสู่อำนาจแบบประชาธิปไตยทางตรง เนื่องจากตัวพรรคการเมืองเองไม่เชื่อมั่นในโยบายตัวเองว่าจะมีคนเลือกหรือไม่ จึงต้องดึงกลุ่มคนเหล่านี้เข้ามา

เราไม่ควรปฎิเสธนักการเมืองท้องถิ่นหรือชนชั้นนำ แต่เราจะอยู่กันอย่างไร เพราะชนชั้นนำอยู่ทุกระบบทั่วโลก แม้แต่ในพรรคคอมมิวนิสต์ก็ยังมีชนชั้นนำ เราจะสร้างนโยบายอย่างไรกับตอบสนองต่อตนเองอย่างไรกับชนชั้นนำ ตนเห็นว่าหากต้องการกระจายอำนาจจริงๆ ควรปฎิรูประบบราชการ ส่วนภูมิภาค  การสร้างประชาธิปไตยในท้องถิ่น ยกเลิก กตร.จังหวัด และเอาตัวแทนชาวบ้านเข้าไป รวมไปถึงกระจายอำนาจบนฐานทรัพกรบนความเท่าเทียม เคารพในอัตลักษณ์ความหลากหลาย และจัดการปฎิรูปที่ดินที่เป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย ควรมีสวัสดิการศึกษา มีจินตนาการในการสร้างหลักสูตรที่หลากหลาย

 

ความสำคัญของเหตุการณ์ 14 ตุลา และความสัมพันธ์ระหว่างนายบ้านกับลูกบ้านที่มีมาอย่างยาวนานส่งผลให้นักการเมืองท้องถิ่นเข้าสู่สนามการเมืองระดับประเทศ

ปกรณ์ อารีกุล ยกตัวอย่างมีเรื่องน่าสนใจตระกูลท้องถิ่น หลายจังหวัดจะมีตระกูลเดียว แต่ขณะเดียวกันอีกหลายจังหวัดก็มี 3-4 ตะกูลที่อยู่ในพื้นที่เดียวกัน การเมืองในท้องถิ่นสำคัญอย่างไร ก่อน 14 ตุลา เราไม่มีรธน. แต่เรามีส่วนปกครองท้องถิ่น หรือในหมู่บ้านที่เราคุ้นหูคือ “กำนัน” การเมืองที่เกิดขึ้นในท้องถิ่นคือความสัมพันธ์ของลูกบ้านและนายบ้าน หลังเหตุการณ์ 14 ตุลา ที่เรามี รธน.ใช้ คนในท้องถิ่นเหล่านี้ก็สามารถเข้ามาในการเมืองระดับประเทศได้ ไม่ว่าจะเป็น ตระกูลคุณปลื้ม ชิดชอบ, เทือกสุบรรณ, ศิลปอาชา เป็นต้น ซึ่งเป็นผลมาจากการที่ชาวบ้านเลือกเข้าไป จากความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดและเกื้อหนุนกันมาตลอด

การเมืองช่วง 14 ตุลามีผลให้เกิดการสร้างการเมืองในท้องถิ่น ซึ่งเป็นผลมาจากการพัฒนาของการปกครองส่วนภูมิภาค อีกประเด็นคือความใกล้ชิดแบบนี้สามารถแก้ไขปัญหาในความขัดแย้งในด้านกฎหมายได้ เช่น หากมีข้อพิพาทกันในชุมชน กำนันสามารถใช้บารมีอำนาจทำให้เกิดการปะนีปปะนอมกันภายในก่อนได้ โดยไม่ต้องวุ่นวายถึงกระบวนการชั้นศาล

และภายหลัง พรบ. อบต. 2537 คนเหล่านี้ก็ผันตัวเองจากการเป็นกำนัน มาสู่การเป็นนายก อบต.อบจ.และมีความชอบธรรมทางกฎหมายที่ต้องพัฒนาท้องถิ่น ขณะเดียวกันชาวบ้านเองก็รู้ว่าควรเลือกใครที่สามารถทำประโยชน์ให้กัับชุมชนตัวเองได้จริง รวมไปถึงในระดับประเทศด้วย สิ่งเหล่านี้ทำให้พรรคการเมืองใหญ่เริ่มเห็นว่าท้องถิ่นมีความสัมพันธ์กับการเลือกตั้ง และหากสามารถดึงคนเหล่านนั้นมา ก็สามารถทำให้ชนะการเลือกตั้งได้ อย่างไรก็ดีก็ไม่เสมอไปที่พรรคจะได้รับชัยชนะ หาก ส.ส. คนนั้น อยู่ผิดที่ผิดทาง หรือผิดพรรค

ส่วนเรื่องรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันมองว่าไม่อยากให้เกิดพรรคการเมืองมีเสียงข้างมากในสภา พรรคที่ได้อัน 1 อาจเสนอชื่อนายกไม่ได้ แต่อาจเป็นพรรคอันดับ 2-3 กับ สว.ที่รวบรวมเสียงและเสนอชื่อนายก

มองความสัมพันธ์ในท้องถิ่นผ่านการทำทีมในวงการฟุตบอล  คนจะเลือกพรรคการเมืองที่ตนเองรู้สึกผูกพันธ์และได้ผลประโยชน์

ภัทรวิทย์ สว่างศรี มองเรื่องท้องถิ่นผ่านคนรุ่นใหม่ ความสัมพันธ์กับท้องถิ่นที่ตนเองเจอตั้งแต่เด็กคือเรื่องบุญคุณจากที่พ่อแม่ได้รับมาและปลูกฝังให้ลูกต้องเลือกคนนั้นๆ ตามผู้ใหญ่   แต่ในมุมมองตัวเองอยากจะยกตัวอย่างเรื่องการเข้ามาของวงการฟุตบอลว่ามีผล อย่างไรต่อท้องถิ่น  เช่น จ.ชลบุรี มีสโมสรฟุตบอลต่างๆ ที่ไม่ใช่ของตระกูลคุณปลื้ม คือ การบินไทยบ้านบึง สัตหีบเอฟซี ซึ่ง2 ทีมนี้ไม่ได้มีผลเกี่ยวข้องกับตระกูลคุณปลื้ม การเลือกตั้งล่าสุดใน จ.ชลบุรี มี 2 เขตที่พรรคพลังชลไม่สามารถเอาชนะได้คือ เขต อ.บ้านบึง และ อ.สัตหีบ ทำให้เห็นว่าฟุตบอลเป็นสื่อทางการเมืองเหมือนกัน และคนในพื้นจะผูกพันธ์กับผู้มีอำนาจที่ใกล้ชิดมากกว่า  หรือเช่นที่ จ.บุรีรัยม์ก็เช่นกันจากการทำทีมฟุตบอลของตะกูลชิดชอบ แต่ใช้ไม่ได้กับทุกจังหวัด เพราะบางที่ก็ไม่มีทีมฟุตบอล

และช่วงที่จะมีการแข่งขัน จะมีตั๋วฟรีที่สโมสรแจกผ่าน นายก อบต.แล้วนำไปแจกจ่ายลูกบ้านเพื่อให้มาดูฟรี ในมุมมองของคนรุ่นใหม่ต่อเรื่องการเมืองท้องถิ่นเห็นว่าเรื่องฟุตบอล ก็คือสื่อเครื่องทางการเมืองเช่นกัน  มองเรื่องประโยชน์ของคนในท้องที่ยังไงก็เลือกคนที่เป็นเจ้าของสโมสรเพราะสามารถส่งผลไปในทางที่ดีต่อทีมที่รัก หากเจ้าของสโมสรได้รับเลือกตั้ง และพอพูดเรื่องการเมืองสมัยนี้คนรู้สึกว่าไกลตัว น่าเบื่อ พึ่งพิงไม่ได้ แต่พอมีการเมืองที่อยู่ใกล้ชิดตนเองและได้รับผลประโยชน์ในท้องถิ่นก็จะรู้สึกผูกพันธ์ไปทันที

Tags: , , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *