Menu

คุยกับ ศ.ดร.โกวิทย์ พวงงาม เลือกตั้งท้องถิ่นกับปัญหาการกระจายอำนาจ

0 Comments


We Watch พุดคุยกับ ศ.ดร.โกวิทย์ พวงงาม อดีตคณบดีคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ ปัจจุบัน ส.ส.พรรคพลังท้องถิ่นไท  ถึงปัญหาการเลือกตั้งท้องถิิ่นและการกระจายอำนาจ รวมไปถึงความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐบาลส่วนกลางกับท้องถิ่นที่ผ่านมา

ปัญหาการเลือกตั้งท้องถิิ่นและการกระจายอำนาจ

การเลือกตั้งท้องถิ่นและการกระจายอำนาจอาจต้องแยกกัน การกระจายอำนาจเป็นเรื่องใหญ่ การทำให้อำนาจที่เป็นของประชาชนเกิดขึ้นได้แท้จริงหรือไม่ เป็นอำนาจที่ประชาชนต้องตระหนักถึงอำนาจของตัวเอง มุ่งให้ประชาชนจัดการตนเอง ประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจที่จะออกแบบชุมชน เมืองของตัวเองว่าจะเป็นแบบไหน การเลือกตั้งเป็นส่วนหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอำนาจ แต่ใช้กลไกการเลือกตั้งเพื่อให้คนในชุมชนเข้าสู่อำนาจ ความสัมพันธ์คือการที่ประชาชนคนหนึ่งเข้าไปสู่ในกลไกอำนาจ  ปัญหาการการกระจายอำนาจของไทยทำแบบฝรั่งไม่ค่อยได้ เพราะโครงสร้างอำนาจรัฐของเราแตกต่าง

เรามีการรวมศูนย์อำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง ระดับล่างจะมีผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ข้าราชการอำเภอ จังหวัด ระดับสูงขึ้นไปจะส่งข้าราชการมาประจำที่จังหวัดเป็นวิธีคิดแบบนี้ ประเทศบางประเทศ เช่นญี่ปุ่นมีการปฏิรูป ส่วนราชการ ปรับจังหวัดเป็นท้องถิ่น ส่วนของเราตั้งแต่ปี 2540 จนถึงปัจจุบัน การรวมอำนาจก็ยังอยู่จึงเป็นปัญหา การรวมอำนาจไม่ใช่ไม่ดี บางเรื่องก็ต้องรวมอำนาจ บางเรื่องต้องกระจายอำนาจจัดสรรปันส่วน เพราะบ้านเราเป็นรัฐเดี่ยว ต้องมีรัฐบาลกลางเหมือนทั่วโลก ถามว่าเมื่อมีรัฐบาลกลางแล้ว เราจะคืนอำนาจให้ประชาชนแบบไหน ความคาดหวังต้องคืนอำนาจให้ประชาชนส่วนท้องถิ่นให้มากเท่าที่จะให้ได้ ซึ่งเป็นโจทย์ของ รธน.ปี 2540 ด้วยที่กำหนดกฎหมายต่างๆ ออกมาเพื่อให้รัฐบาลกลางได้ทำ แต่ที่ทำไม่ได้และเป็นปัญหาเพราะว่าเราคุ้นชินกับการรวมศูนย์อำนาจเราคุ้นชินกับรัฐบาลกลางนายกจากส่วนกลางรัฐมนตรีจากส่วนกลางเราไม่คุ้นชินกับนายกเทศบาล นายก อบต.

บางสำนักบอกว่ามีกฎหมายต้องกระจายอำนาจต้องเต็มไปเลย มี รธน.ต้องดีไปเลย ความคิดแบบสถาบันนิยมก็เชื่อแบบนั้นว่าต้องแก้กลไกให้ดีคนจึงดี ซึ่งผมคิดว่าอาจไม่ใช่แบบนั้นก็ได้ เราอาจต้องสร้างกลไกใหม่หรือไม่ ทำให้ประชาชนมีคุณภาพมีความคิดเรื่องการกระจายอำนาจด้วย ปัญหาของ รธน.2540 ไม่ใช่เรื่องกฎหมาย แต่เป็นตัวบุคคลที่ใช้กลไกอำนาจรัฐ ที่ไม่คำนึงถึงประชาธิปไตยที่ให้ประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจก็ได้ หรือเป็นเรื่องของข้าราชการที่ยังยึดติด หรือเป็นเรื่องของประชาชนที่ไม่รู้จักหวงแหนอำนาจของตัวเอง หรือว่าปล่อยเลยตามเลย ไม่เข้าไปมีส่วนร่วมตรวจสอบ ปัญหาการมีส่วนร่วมของประชาชน ปัญหาความเข้าใจการกระจายอำนาจ และปัญหาการรวมศูนย์ก็เป็นอีกโจทย์หนึ่ง  แม้ว่าจะมี รธน.ปี 2540 ที่ดีแล้วก็ตาม พรบ.กำหนดแผนแล้วก็ตาม เรายังเห็นปัญหาที่ได้กล่าวไว้ นั่นจึงเป็นอุปสรรค

ความน่าสนใจของการเลือกตั้งท้องถิ่นที่จะมาถึง 

การเลือกตั้งท้องถิ่นที่จะมาถึงก็ยังมีโจทย์หลายเรื่อง ผมยังเชื่อในความคิดของพระราชดำรัสของรัชกาลที่ 7 ที่มองว่า ประชาธิปไตยของประเทศน่าจะเริ่มที่ท้องถิ่น ทำท้องถิ่นให้ดี การเลือกตั้งท้องถิ่นเป็๋นการฝึกประชาชนในฐานะที่เป็นเจ้าของอำนาจ และประธิปไตยระดับชาติจะงอกงาม ซึ่งเป็นหลักการของพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7

ส่วนผมกำลังมองว่าการเลือกตั้งเป็นพิธีกรรมหนึ่งในระบอบประชาธิปไตย การเลือกตั้งท้องถิ่นมีปัจจัยเงื่อนไขมากมาย เช่น ปัจจัยเดิมๆ ที่เราต้องคำถาม เช่นเลือกตั้ง กทม.มา ทำอะไรได้บ้าง อาจได้คนดี คนเก่ง มีความสามารถแต่อาจทำอะไรมากไม่ได้ เพราะเรายังไม่ได้อำนาจจากรัฐในการจัดสรรปันส่วนระหว่างรัฐกับท้องถิ่นมากพอสมควร

ดังนั้นปัญหาการกระจายอำนาจยังเป็นปัญหาในการจัดสรรความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐบาลส่วนกลาง ภูมิภาค และท้องถิ่น เช่น กทม. รัฐบาลกลางกับ กทม. การดูแลเรื่องแม่น้ำยังอยู่ในการดูแลของกรมเจ้าท่า คำถามคือ กทม.เข้าไปจัดการได้มากแค่ไหน หรือเราจะขอสำรวจการข้ามเรือของโป้ะท่าต่างๆ เราจะควบคุมความปลอดภัยของประชาชนได้มากแค่ไหน ซึ่งเป็นปัญหาความทับซ้อนระหว่าง กทม.กับส่วนกลาง ดังนั้นการปฎิรูปอำนาจหน้าที่ระหว่างส่วนกลางกับท้องถิ่นจึงจำเป็นต้องมี

จัดสรรอำนาจทับซ้อนซ้อนของส่วนกลางกับท้องถิ่นใหม่

อำนาจของรัฐกับท้องถิ่นยังซ้ำซ้อน ยังคืนอำนาจให้ท้องถิ่นไม่เต็มรูปแบบ การจัดบริการสาธารณะบางเรื่องยังอยู่ที่ส่วนกลาง เหมือนเรามีกรมผู้สูงอายุ กรมเด็ก แต่หน้าที่ยังเป็นของท้องถิ่น เวลาพูดเรื่อง แม่น้ำ เกษตร แต่ยังไปเกี่ยวพันกับกรมชล กรมเจ้าท่า

การเลือกตั้งท้องถิ่นพอได้ผู้บริการมาแล้วจะทำได้มากแค่ไหน ผมจึงสนใจกว่าการเลือกตั้งไม่สำคัญเท่าหลังเลือกตั้ง เราปลุกกระแสเลือกตั้งผู้ว่ากทม แต่การออกแบบเมืองกรุงเทพฯ ยังอยู่ภายใต้โครงสร้างอำนาจรัฐอยู่ คำถามคือทำได้แค่ ทำรถไฟความเร็วสูง ยกระดับพื้นที่ทำเรื่องผังเมืองรถไฟฟ้า กทม .มีสิทธิ์แค่ไหน ต่างจังหวัดก็เหมือนกัน เลือกตั้งแล้วต้องเป็นประชาธิปไตยที่กินได้ ถ้าได้นายก อบต .มาแล้วต้องทำให้เมืองของเราดีขึ้น การศึกษาดีขึ้นประเด็นอยู่ตรงนั้นมากกว่า หัวใจของการกระจายอำนาจอยู่ตรงนี้

ในฐานะที่ ตนเองเป็น ส.ส. ในตอนนี้ก็กลับมาย้อนคิดว่าปัญหาการกระจายอำนาจ  ไม่ได้ถูกคลี่ด้วยระบบรัฐสภามากนัก ในอดีตที่ผ่านมาทำไมผู้แทนจึงเคลื่อนเรื่องการกระจายอำนาจช้า เกิดอะไรขึ้น คำตอบคืิอ ปัญหาที่กล่าวไป และการเมืองระดับชาติยังมีการแบ่งพรรคพวก เล่นเกมส์การการเมืองเยอะ การเมืองยังมีความขัดแย้ง ไม่ได้มีเป้าหมายเป็นตัวตั้ง ส่วนตัวคิดว่าประเทศของเราจะก้าวไปในอนาคตได้ต้องเปลี่ยนการกระจายอำนาจให้ดี ใช้ฐานท้องถิ่นเป็นฐานพัฒนาประเทศ ซึ่งเป็นโจทย์หลักที่ตนเองกำลังขยายความคิดไปยังเพื่อนสมาชิกผู้แทนราษฎรด้วยกัน

Tags: , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *